Βαρέα οχήματα

Με βάση στοιχεία διεθνών και ελληνικών βάσεων δεδομένων, 40.000 νεκροί το χρόνο σε όλες τις χώρες της ΕΕ – 1.500 από αυτούς στο ελληνικό οδικό δίκτυο – είναι ο τραγικός απολογισμός των τροχαίων ατυχημάτων.

Από την επεξεργασία των στοιχείων ατυχημάτων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας Ελλάδος (ΕΣΥΕ) προκύπτει ότι από σύνολο 35.625 ατυχημάτων τα έτη 1996-2004, στα οποία εμπλέκονταν βαρέα φορτηγά, λεωφορεία και ελαφρά φορτηγά, 5.046 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους – 2.500 από αυτούς σε ατύχημα με βαρέα φορτηγά και λεωφορεία. Μόνο το έτος 2004, 407 άτομα έχασαν τη ζωή τους και 458 τραυματίστηκαν βαριά σε 2.744 ατυχήματα με εμπλοκή βαρέων οχημάτων (φορτηγά, λεωφορεία).

Παρόλο που, ο αριθμός ατυχημάτων στη χώρα μας είναι μικρότερος σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές, παρατηρείται το φαινόμενο οι νεκροί να είναι πολύ περισσότεροι. Σύμφωνα με τη διεθνή βάση δεδομένων IRTAD (2003), μπορεί η Ελλάδα να παρουσιάζει χαμηλό αριθμό ατυχημάτων ανά κάτοικο, ωστόσο, ο αριθμός νεκρών είναι από τους υψηλότερους σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, λόγω του αυξημένου βαθμού σοβαρότητας και επικινδυνότητας των τροχαίων ατυχημάτων.

Σύμφωνα με μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, που παρουσιάστηκε το 2007 στο Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, αποδεικνύεται ότι:

  • Τα βαρέα οχήματα εμπλέκονται σε ατυχήματα που προκαλούν το 25% των νεκρών στο σύνολο των τροχαίων ατυχημάτων.
  • Τα βαρέα οχήματα είναι 4,6 φορές πιο επικίνδυνα για την οδική ασφάλεια από όλα τα άλλα οχήματα.
  • Μείωση του ορίου ηλικίας των βαρέων φορτηγών θα οδηγήσει σε άμεση και δραστική μείωση του αριθμού ατυχημάτων και νεκρών στην Ελλάδα.

Πολύ σημαντικό ρόλο στην πρόκληση των ατυχημάτων αλλά και στον αριθμό των νεκρών παίζει επίοσης:

Η ηλικία του βαρέος οχήματος. Η επικινδυνότητα των βαρέων φορτηγών και των λεωφορείων κατά κανόνα αυξάνεται ανάλογα με την ηλικία του οχήματος, με αποτέλεσμα η επικινδυνότητα των παλαιότερων οχημάτων να προκύπτει πολλαπλάσια από αυτή των νεότερων. Βαρέα φορτηγά και λεωφορεία ηλικίας άνω των 15 ετών προκύπτουν 4,6 φορές πιο επικίνδυνα από τα οχήματα ηλικίας ως 5 ετών. Αυξάνεται, δηλαδή, η πιθανότητα εμπλοκής τους σε θανατηφόρο ατύχημα κατά 4,6 φορές! Παρόλο που ο μέσος ευρωπαϊκός όρος ηλικίας των βαρέων οχημάτων είναι περίπου 12,5 έτη – στη Γερμανία δεν ξεπερνά τα 8 έτη -, στην Ελλάδα ο μέσος όρος ηλικίας των βαρέων οχημάτων εκτιμάται περίπου στα 18 χρόνια! Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η χώρα μας εισάγει ετησίως πλήθος παλαιών βαρέων οχημάτων από άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου απαγορεύεται η κυκλοφορία τους, τα οποία στην Ελλάδα, λόγω έλλειψης σχετικής νομοθεσίας, κυκλοφορούν ελεύθερα.

Η σωστή φόρτωση. Η διαδικασία της φόρτωσης εμπορευμάτων, καθορίζεται από τους κανόνες της ισχύουσας Εθνικής και Κοινοτικής Νομοθεσίας (Κανονισμοί 3820/85 & 3821/85), και αποβλέπει στην προστασία και ασφαλή μεταφορά του εκάστοτε φορτίου, την αποφυγή ατυχημάτων και γενικότερα την ασφάλεια της οδικής κυκλοφορίας. Το άρθρο 32 του νόμου 2696/1999 (Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας), σε συνδυασμό με το άρθρο 3 του νόμου 3446/2006, ρυθμίζουν καταρχάς τον τρόπο ασφαλούς πρόσδεσης των προς μεταφορά εμπορευμάτων, η οποία, ελλείψει ειδικότερων προσδιορισμών, εκτελείται με βάση τους κανόνες της επιστήμης, και δη της φυσικής και της τεχνικής, τους οποίους πρέπει απαραίτητα να γνωρίζει ο υπεύθυνος φόρτωσης, προκειμένου να την πραγματοποιήσει με τον ενδεδειγμένο τρόπο. Εξάλλου, το π.δ. 346/2001 απαιτεί από τον οδικό μεταφορέα, μεταξύ των λοιπών υποχρεώσεών του, να γνωρίζει πλήρως τους κανόνες που αφορούν τους διάφορους τύπους μέσων διακίνησης φορτίων και φόρτωσης (οπίσθια πλατφόρμα φορτοεκφόρτωσης, εμπορευματοκιβώτια, παλέτες κ.λπ.) και να μπορεί να θέσει σε εφαρμογή μεθόδους και οδηγίες για το έργο φόρτωσης και εκφόρτωσης εμπορευμάτων (κατανομή του βάρους, στοίχιση, στοιβασία, σφήνωση φορτίου κ.λπ.).

Η ασφάλεια της φόρτωσης και μεταφοράς εμπορευμάτων, δεν είναι ένα απλό τεχνικό θέμα, αλλά μια ζωτικής σημασίας υποχρέωση των υπεύθυνων διεξαγωγής τους, καθώς οι συνέπειες της παράβασης των σχετικών κανόνων ενδέχεται να πλήξουν πολύ σημαντικότερα έννομα αγαθά από τα εμπορικά συμφέροντα των συναλλασσομένων.

Η Κόπωση του οδηγού. Επίσης, σημαντικοί παράγοντες πρόκλησης ατυχήματος στην ομάδα των επαγγελματιών οδηγών, είναι η κόπωση και η υπνηλία, αφού πολλές φορές οι οδηγοί αναγκάζονται να οδηγούν πολλά χιλιόμετρα χωρίς τις απαραίτητες στάσεις για ξεκούραση.

Κυριότερα μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας

  • Εκπαίδευση. Η οδήγηση των φορτηγών αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα επαγγέλματα, ενώ οι επαγγελματίες οδηγοί έχουν όπως όλοι οι εργαζόμενοι το δικαίωμα να εργάζονται σε ασφαλές εργασιακό περιβάλλον που να ανταποκρίνεται στις ισχύουσες ρυθμίσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας. Στις μεγάλες αγορές επαγγελματικών οχημάτων της Ευρώπης, πολλές εταιρίες προσφέρουν πακέτα εκπαίδευσης οδηγών πάνω στις νέες τεχνολογίες φορτηγών (in vehicle equipment), ενώ μέσω ειδικών σεμιναρίων ασφαλούς οδήγησης επιτυγχάνεται η αύξηση της ικανότητας των οδηγών. Παρόμοια σεμινάρια υπάρχουν και στην Ελλάδα με θέματα “Αμυντική και Οικονομική Οδήγηση” “Αντιολίσθηση (Anti Skid)”, “Αποφυγή Ανατροπής (Anti Rollover)” και Διαχείριση Κόπωσης”.
  • Ενίσχυση των διατάξεων της νομοθεσίας που αφορούν τις συνθήκες εργασίας των επαγγελματιών οδηγών, καθιέρωση του ψηφιακού ταχογράφου στα οχήματα επαγγελματικής χρήσης, προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της κοινοτικής νομοθεσίας για τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων, υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας στα πούλμαν και τα φορτηγά, βελτίωση της προστασίας στα οχήματα που χρησιμοποιούνται για την τακτική μεταφορά παιδιών, κλπ.